Dr. Can TOKMAN
Öpüşmek diş çürüğüne yol açar mı?

Diş hekimlerinin kullandığı aletler ve dişçi koltuğuna duyulan korku bizleri şekerli yiyecekler, kola ve benzerlerinden belki alıkoymakta ama ya öpüşmek? Yapılan araştırmalara göre çürük yapan bakteriler tükürükle taşınabiliyor.
Öpüşme sırasında bilimsel açıdan neler olur?

Bir inanışa göre eskimolar burunlarını birbirlerine sürterek öpüşürler. Bizler de saygı belirtmek için el öperiz veya sevdiğimiz bir arkadaşımızla karşılaştığımızda yanak yanağa öpüşürüz. Ancak ağız ağza öpüşmek daha özel bir durumdur. Bu tarz bir öpüşmede dudaklarımız ve dilimiz işin içine girer ve bu hassas bölgelerde bulunan sinir hücreleri beyne endorfin salgılaması için sinyaller gönderir. Öpüşmek, stres ve yüksek kolesterole yol açan hormonal glukokortikoidlerinin ortaya çıkmasını engellediği gibi hidrokortizon gibi stresse yol açan hormonları adrenalin ortaya çıkartarak engeller. Yüz kaslarını çalıştırarak, yüzdeki kan dolaşımını artırır ve kırışıkların da ortaya çıkmasını önlemeye yardımcı olur. Ancak hemen bu noktada şunu belirtmekte fayda var: Tüm bunların “sağlığımız için öpüşelim” kampanyasına dönüşmesinden önce bazı şeylerin bilinmesi gerekiyor.

Nedir bu onemli bilgiler?

Sağlıklı bir insanın ağzının içinde 400’ün üzerinde mikro organizma tipi ve dünyadaki insan nüfüsundan fazla mikrop dişlerin üzerinde, dokularda ve özellikle de dilimizde yaşamaktadır. Bu mikro organizmalar şeker ve karbonhidratlarla beslenirlerken bir sonraki diş fırçalamamıza kadar sayılarını katlarlar ve her öpüşmede milyonlarcası öpüştüğümüz kişiye aktarılır.
Neyseki partnerimize aktardığımız bakterilerin %80’i hemen tüm insanların ağzında bulunuyor. Ve kalan diğer %20’yi aktardığımızda (ya da aldığımızda) bağışıklık sistemimiz, bu mikropları tanıydığı için onlara uygun bir savunma sistemi hazırlamasına yardımcı oluyor.
Öpücük mikrobu?
Diş çürüğü dişi koruyan mine tabakasının deformasyonu ile başlar; tatlı yiyecekler, kuru üzüm, şekerlemeler ve çikolata artıkları gibi yiyeceklerin diş üzerinde temizlenmeden kaldığında da bu artıklar mikroplar için ideal ortamı oluşturur. Mikroplar ürediklerinde ağızdaki asit–baz dengesini kendi lehlerine değiştirirler ve bunun sonucunda diş çürükleri oluşur.
Tükürük ve diş plağında yaşamakta olan Streptococcus mutans diş çürüklerinden sorumlu bakteri olarak tanımlanmış ve bu bakterinin tükürükle bir kişiden diğerine geçebildiği yapılan çalışmalar sonucunda kanıtlanmıştır. Bu yayılma taşıyıcının ne kadar enfekte olduğuna, alıcının diyetine ve bağışıklık sistemine göre farklılıklar göstermektedir.
Öpüşme ile ilgili karşıt görüşler mevcut mu?
Her ne kadar bakteriler ile ilgili çalışmalar ve araştırmalar bilim çevrelerince sürdürülse de bir grup araştırmacı da öpüşmenin çürüğü önlediğini iddia etmektedir. Bu araştırmacılara göre salya ağzın kendi kendini temizleyen doğal mekanizmalarından birisidir ve öpüşmek tükürük salgılanmasını tetikleyerek çürüğe neden olan yiyecek artıklarının uzaklaştırılmasında rol oynar. (Bu durumda ağzımız dakikada 1 tatlı kaşığı kadar tükürük salgılar)
Kazandırdıkları ve kaybettirdikleriyle öpüşmeye devam, ama ağız hijyeninde diş fırçalamak kadar olmasa da öpüşmeninde etkisi olduğunu unutmamak gerekiyor.

Öpüşme hangi ağız ve diş hastalıklarına yol açabilir, bizi bekleyen tehlikeler nedir?

Öpüşme ile özellikle bazı viral sistemik hastalıkları alıp verebiliriz. Bunların başında Herpes Simplex(HSV) ve Epstein Barr (EBN)adını verdiğimiz virüsten kaynaklanan hastalıklar gelmektedir. Herpes Simplex vücuda girdikten sonra, soğuk, rüzgar, parlak güneş ışığı, regl dönemi, stresler veya aşırı yorgunluk durumlarında aktive olur ve dudak kenarından burun kanatlarına kadar olan bölgede acı veren yangılı uçuklar meydana getirebilir. Epstein Barr ise salya ile kişiden kişiye geçmekte ve daha ciddi sistemik sorunlara yol açmaktadır. Her ne kadar hemen hemen ölümle sonuçlanan vaka olmasada bu virüs, eklem ve boğaz ağrısı, yüksek ateş, lenf bezi büyümesi ile karakterize bir tabloya neden olur. Hastalar en sık boğaz ağrısı yakınması ile başvurur.